مرتضى مطهري

152

يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )

گشت مبدل آب اين جو چند بار عكس ماه و عكس اختر برقرار . 3 . رجوع شود به جلد 6 الميزان ، صفحهء 191 . . . بحثهاى نه گانه اى دربارهء نفس دارد . توحيد در عبادت ، يكتاپرستى كارهايى كه انسان انجام مىدهد بر دو قسم است . يك نوع كارهاى عادى است كه حاوى معنى خاص نيست معنى آن كار جز خودش چيز ديگر نيست ، يعنى دلالت بر چيز ديگر نيست ، نظير لفظى است كه به اصطلاح مهمل است و براى يك معنى وضع نشده است و دلالت بر هيچ معنى ندارد . چنين لفظى فقط لفظ است اما كلمه نيست . خوردن ، پوشيدن ، نوشيدن ، راه رفتن ، حركت دست و پا از اين قبيل است . جويدن غذا صرفاً جويدن غذاست . اين كار را انسان نمىكند براى اينكه يك چيز ديگر را با اين كار بفهماند . اين كار « دلالت » بر چيزى ندارد . ولى پاره اى كارها در حكم لفظ مستعمل يعنى در حكم كلمه است ، معنىدار است ، از قبيل همز و لمزها ، اشارات به گوشهء چشم و ابرو و بالاتر : تواضع ، تعظيم ، دست به علامت سلام بالا بردن ، با فروتنى راه رفتن ، به مكان فرودين نشستن و امثال اينها براى دلالت بر خودكم بينى ، يا خم شدن در مقابل ديگران براى دلالت بر محترم شمردن و عظيم شمردن ديگران . اين گونه كارها كلماتند و بر چيزى دلالت دارند ، خود ماهيتى دارند كه از مقوله اى است و نوعى حركت است ، مثلًا حركت اينى است و يا وضعى است و مفهوم و معنىاى دارند كه از سنخ عظمت يا حقارت و امثال اينهاست همان طورى كه كلمات لفظى ، خود از سنخ صوت و كيف مسموعند ولى معانى و مفاهيم آنها از سنخهاى مختلف جوهر و عرض و ماده و معنى است . پرستش نوعى كار معنىدار و مفهومدار است ، كارى كلمه گونه